|
EDEBİ AKIMLAR Avrupa’da edebi akımlar başlamadan önce, iki önemli düşünce ve sanat anlayışı vardı: Hümanizm ve Rönesansçılık HÜMANİZM:
İnsana
dönüş,eski Yunan ve Latin edebiyatına yönelen sanatçılar iki önemli
ana düşünceyi bulmuşlar.İnsana değer vermek.Tabiatı Tanrı’nın
bir yaratısı görmek.İnsanı sevip onu yüceltme. Dante bu düşüncenin
temsilcisidir. RÖNESANSÇILAR:
Hem
hümanizmin getirdiklerin hem de16.yy bilim ve akılcılığını
benimsemişlerdir.
*Özgürlük
düşüncesini geliştirirler.
*Petrarca, Montaigne, Bocan, Carvantes, Shakespeare
bu dönemde eser verirler.
KLASİSİZM
*17.yy
ortalarında Fransa’da ortaya çıkan edebiyat akımıdır.
*Akla
ve sağ duyuya değer verirler.
*İnsandaki
tabiata insanların iç dünyasına saygı göstermek esastır,
*Konularını
eski Yunan ve Katin edebiyatından alırlar.
*Kahramanları
seçkin kişilerdir.Sıradan insanlara eserlerinde yer vermezler.
*Önemli
olan konu değil konunun işleniş biçimidir *Dil,üslup kusursuz bir şekilde işlenmiştir.Dil açık,yalın ve soyludur.
*Sanat
için sanat görüşünü savunurlar. *Sanatçı eserde kendini gizler. *Tiyatroda üç birlik kuralına uyulur.(olay,zaman,mekan)
KLASİSİZM
AKIMININ TEMSİLCİLERİ
MOLİERE
*Çağın
sosyal bir teknikçisidir.
*Komedyayı
gerçek hayata dönüştürmüştür.
*Yapmacıktan
aşırılıktan sıyrılarak çağdaş insan yaklaşmıştır.
*Güldürünün
bütün biçimlerini eserlerinde işlemiştir.
*Eserleri:Tartuffe,Donjuan,Zoraki
Takip,Cimri,Kibarlık Budalası,Hasatlık, Hastası,Kocalar Okullu,Kadınlar
Okulu.
CORNEİLLE
*Trajedi,komedi
yazarıdır.
*Soylu
tipleri işler kaderlerini kendisi çizer.
*Kahramanları;akıllı
kullanan doğruyu,gerçeği bulan iradeli tiplerdir.
*Eserlerinde
insanları oldukları gibi değil olmaları gerektiği gibi gösterir.
*Eserleri:
Horace, Polyeucte, Le Cid
RACİNE
*Trajedi
yazarıdır.Trajediyi yozlaşmaktan kurtarır.
*Eserlerinde
tuttukları en doğal dille konuşmuştur son derece ölçülü uyumlu
bir şiir yaratmıştır.
*Eserlerinde
kahraman yoktur,insan tipleri vardır.Çok güçlü tutkuların etkisi
ve baskısı altındadır.
*Eserleri:Andromagu,Athaile,Britannicus,Berenice
LA
FONTAİNE
*Fabl
yazarıdır.
*Fabl:Hayvanları
konuşturarak hayvanlar arasında geçen olayları araç olarak kullanıp
insanların kusurlarını anlatan manzum öykücükleridir.
LA
BRUYERE
*Soyluların
solanlarından ruhsal gözlem ve gözleyiş merakı edebi portreler türünün
doğmasını geliştirmiştir.
*Çizdiği
tipleri yargılar,över ve yerer
*Kısa
kesintili canlı bir anlatımı vardır.
*Eserleri:Karakterleri
1120 anlatır.
LA
FAYETTE
*Roman
yazarıdır.
*Eserleri:La
Princessede Cleves,La Princesse de Montpensier,Zaide.
DANİEL
DEFOE Eserleri: Robinson Cruse
KLASİZMİN
TÜRK EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ *La Fontaine’den çevirileriyle akla değer vermesiyle Şinasi
*Molier'den
çevirileriyle A. Vefik Paşa.
ROMANTİZM
*Fransa’da
1830 yıllarında klasizme tepki olarak gelişmiş bir edebiyat akımıdır.
*Klasik
edebiyatın kural ve şekilleri bırakılır. *Konular eski Yunan ve Latin edebiyatı yerine Hristiyanlıktan Tarihten ve günlük yaşamından alınır.
*Akıl
yerine duygulara ve hayallere önem verirler.
*Sanatçılar
kendi eserlerinin kişiliklerini gizlemezler.
*Sanat
toplum içindir görüşünü benimsemişlerdir.
*Tabiat
önemlidir.Gözlem ve tasvire önem verilir.
*Konular
işlenirken iyi,kötü,doğru,yanlış gibi karşıtlıklardan yararlanırlar.
*Üç
birlik kuralı terk edilir,dram gelişir.
*Karamsarlık
ağır basar.
ROMANTİZM
TEMSİLCİLERİ
J.J
ROUSSEAU
*Her
şeyi doğada doğanın saflığında bularak ona bağlanmanın onu
taklit etmenin doğruluğunu savunur.
*Toplum
düzeyi konusunda eşitlik özgürlük halk egemenliğini savunmuştur. *Romantik sözcüğünü ilk kez kullanmıştır.
*Emile
(çocuk eğitimiyle ilgili düşüncelerini iç itiraflarını ve hatıralarını
topladığı eseridir.) Toplum sözleşmesinde toplumsal konulardaki görüşlerini belirtir.
VOLTAİRE
*Katolik
dinine ve kiliseye savaş açmıştır.
*İnsan
aklına seslenen bir tanrıdan yanadır.
*Burjuvazinin
mülkiyet ve özgürlük anlayışını savunur.
*İğneleyici
bir üsluba sahiptir.
*Romanları:sadig
candide
VİCTOR
HUGO
*Cumhuriyetçi
düşüncesiyle politikaya atılmıştır.
*Cromvel
adlı eseri ile romantizm ilkelerini açılayıp bu akımın en önemli
ismi olmuştur.Drama türünde başarılı olmuştur.
*
Şiir ve romanlarda toplumsal konularla ilgili düşüncelerini kişisel
duygu ve coşkularını birleştirmesini bilmiştir.
*Şiirleri:Sonbahar
Yaprakları,Akşam Şarkıları,Işıları ve Gölgeler Temaşalar. *Oyunları:Hernai,Ruy,Balas,Kral Eğleniyor.
*Romanları:Notre
Demade,Paris,Sefiller
GOETHE
*Şiir,tiyatro,roman,yaşam
öyküsü türlerinde ürünler verilmiştir.
*Tiyatroları:Foüst,Tasso
*Romanları:Genç
Werther’in İtirafları.Wilhelm Meister’in Çıraklık Yılları,Wilhelm
Mister’in Gezi Notları
*Şiirleri:Roma
mersiyeleri,Divan
SCHİLLER
*Romantik
tiyatronun en önemli dram şairidir.
*Karakter
yaratmada başarılıdır. *Tiyatrolarda özgürlük sevgisi işler.
*Eserleri:Haydutlar,Wilhelm
Tel,Jeanne D’Arc,Don Carlos
CHATEAUBRİAND
*Eserleri:Atal-Rene,Paris’ten
Filistin’e yolculuk,Mezar Ötesinden Hatıralar
MADAME
De STAEL
*Eserleri:Edebiyata
dair,Almanya’ya dair.
GEORGE
SAND Eserleri:Mahrem,Notlar,İndiana,Mektuplar,O Kadın,O Adam
ROMANTİZMİN
BİZİM EDEBİYATIMIZDAKİ TEMSİLCİLERİ
Namık Kemal, Abdulak Hamit ve Mithat Efendi; Şiirleriyle
R.Mahmut Ekrem
REALİZM
*19.yy’ın
ikinci yarısında Fransa’da romantizme tepki olarak çıkan bir
edebiyat takımıdır.
*Konu
gerçekten alınır.Olay ve kişiler yaşanan ve yaşayan kişilerin
benzerleridir
*Kişilerin
ruhi davranışlarını etkileyen onların kişiliklerini çizen çevre ve
ortamın tanıtılmasına önem verilir.
*Betimlemeler
yazarın gözüyle yapılmaz kahramanın gözüyle yapılır.
*His
ve hayale kapılmadan toplum gerçeklerini olduğu gibi yansıtır.
*Sanat
için sanat görüşünü savunurlar.
*Hikaye
ve Romanda uygulanır.
REALİZM
TEMSİLCİLERİ
HONORE
DE BALZAC
*Realist
romanın kurucusudur.
*Genç
yaşta insanlığın yaşadığı trajedinin parça ve çevresinde döndüğünü
anlamış ve bütün eserlerini insanlık komedyası adı altında toplamıştır.
*Eşsiz
bir gözlem gücüne sahiptir.
*Eserlerinde
2000’e yakın tipi olanca gerçekliğiyle canlandırılmıştır.
Eserleri:Gorior
Baba,Eugenie Grandette,İki Yeni Gelinin Hatıraları,Vadideki Zambak,Köylüler
Kibarlar,Fahişeler.
STENDHAL
*Sağlam
bir üslubu vardır.
*Eserlerinde
psikolojik çözümler yapar.
*Eserleri:Parma
Manastırı,Kırmızı ve Siyah
*İtalyan
öyküleri (öykü)
GUSTAVE
FLUBERT
*Yalan,düzen,çirkef,dünyaya
tek sığınağım tek çarem sanattır der.
*Bütün
eserleri insanlığın hayalini anlatır.Yorum yapma sessizdir.Yaratan
tanrıyı örnek almalıdır.Yaratmalı ve susmalıdır.
TOLSTOY Eserleri:Anna,Karalina,Savaş ve Barış Kazaklar;hacı Murat,İvan Ilıçı Ölüm ve Dirilşi
DOSTOYEVSKİ
*Eserleri:Karamozof
Kardeşler,Ezilenler,Suç ve Ceza,Budala,Kumarbaz,Ecinliler,Ölüler
Evinde Hatıralar
ERNEST
HEMİNGWAY
Eserleri:Çanlar
kimin için çalıyor ihtiyar adam ve deniz güneşte doğar siyahlara
veda.
STEİNBECK
Eserleri:Bitmeyen
Kavga,Gazap Üzümleri,Yukarı Mahalle,Fareler ve İnsanlar
REALİZMİN
TÜRK EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ Romanıyla R. Mahmut Ekrem,Nabizade Nazım,Paşazade Sezai,Yakup Kadri,R. Halit Karay.
|
