|
NATÜRALİZM
Determinizm anlayışını romana getiren bu akım 19. asrın iknci yarısında
Fransa’da ortaya çıkmıştır. Determinizme göre tabiat olaylarında aynı sebepler aynı sonucu doğurur. Naturalistler, Determinizmi topluma ve insan uyguladılar. Toplum büyük bir laboratuar, insan deney konusu, sanatçı da bilgin sayıldı.
*İnsan
kişiliğini anlatabilmek için soya çekim yasalarından ve toplum
biliminden yararlandılar.
*Romanlarda
kahramanların portreleri ince ayrıntılarına kadar verilir. *Yazar eserde kişiliğini gizler.
*Gözlem
ve tasvir önemlidir.
*Tiyatroda
kostüm ve dekora önem verilir.
*Eserlerinde
hayatı bütün yönüyle anlatırlar.
*Bedenden
ayrı bir ruh yoktur.
*Dil
her seviyedeki insanın anlayabileceği bir düzeyde tutulmuştur
*Sanat
toplum içindir anlayışı doğrultusunda eserler verilmiştir.
NATÜRALİZMİN
TEMSİLCİLERİ
EMİLE
ZOLA(1840-1902)
*Naturalizmin
kurucusudur.
*Çağdaş
soruları ustaca yansıtmıştır.
*Romana
bilimsel yöntem onunla girer.
Eserleri:Germinal,Nana,Meyhane,Gerçek
Para.
GONCOURT
KARDEŞLER
*Edmont
Goncaurt ve Jules Goncourt’un amaçları yaşamın gerçek yönlerini
bir tarihçinin geçmişi belgelemesi gibi belgelemektedir.
*Eserlerinde
olay karmaşasımdan çok,anlatıma öncelik verir.
*Kahramanları
gerçek yaşamdan almışlardır.
Eserleri:Joumal,Manete,Saloman
GUY
DE MAUPASSANT (1850-1893)
*Yalın
bir üslupla gözleme dayanan öyküler yazmıştır.
*Öykülerinde
olay önemli bir yer tutmaz. *Eserleri:Küçük Hikayeler.Seçilmiş Hikayeler Kadar Acı Güzel Dost
ALPHONSE
DAUDET (1840-1887)
Eserleri:Değirmeninden
Mektuplar,Pazartesi Hikayeleri, Bir Çocuğun Hayatı, Sapho,
Toroskonlu, Tartain.
NATURALİZMİN
TÜRK EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ
Hüseyin
R.Gürpınar,Nabizade Nazım ve Beşir Fuat’tır.
PARNASİZM
*Romantik
şiir anlayışı ile Fransa da ortaya çıkmıştır.
*Doğal
güzelliğe ve dış görünüşe büyük önem verir. *Sanat sanat içindir ilkesini savunmuştur.
*Nesneleri
dış görünüşünü aktarmışlardır.
*Kelimeler
seçilerek kullanılır.Kelimelerin sıralayışı ve ahenk önemlidir.
*Kafiye
ve Redife önem verilir.
*Romantizm’de
bırakılan eski Yunan ve Latin kültürüne dönüşmüştür.
PARNASİZMİN TEMSİLCİLERİ
TH.GAUTHİER
Güç
biçimler üzerinde olgunluk arayan titiz çalışması örnek alınır.
THEEODORE
DEBANVİLLE
*Ölçü
ve uyak olanaklarına aşırı önem gösterir.
LECONTE
DE LİSLİ
*Şiirin
biçim öğelerini aşırı dikkat ederek şiirlerini oluşturur.
FRANCOİS
COPPEE
*Konularını
günlük hayattan alır.Bu yönüyle Tevfik Fikret’i etkilemştir.
JOSİ
MARİA DE HEREDİA
*Kısa
ve yoğun şiirleriyle döneminde etkili olmuştur.
TÜRK
EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ
Tevfik
Fikret,Cenap Şahabettin,Yayha Kemal.
SEMBOLİZM
*19.yy’ın
son çeyreğinde ortaya çıkmıştır. *Sembolizm ‘’sezgiciliğe’’Alman idealizmin kurucusu Kant’ın ve Schongenhauer’in felsefik görüşüne rastlanır.
*Nesneleri
olduğu gibi anlatmak mümkün değildir.Nesneler değişerek anlatılabilir.
*Sembolisteler
eşyayı belli bir kitaplıkta görürler.
*Anlatımda
sözlerin sözlük anlamından bıkan sembolistler yaşatmaya çalışırlar.Şiirde
anlam açıklığından kaçındılar.
*Şiir
anlaşılmak için değil hissedilmek içindir.
*Şiirde
alaca karanlık üzüntü ve ay ışığı,gün doğumu,gün batımı
gibi belli belirsiz varlıklar görüntüleri yansıtırlar.
*Şiirde
musiki her şeyden önce musiki ilkesini savundular.
*Sanat
için sanat anlayışına bağlılardır.
*Dil
herkesin anlıya cağı seviyede değil oldukça ağırdır
SEMBOLİZM TEMSİLCİLERİ
C.BAUDLAİRE
Eserleri:Kötülük
çiçekleri,esrar ve haşhaş
DİĞER TEMSİLCİLERİ
S.Mallrme,P.Verlaine,A.Rimbaud
TÜRK
EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCLERİ İlk etkileri Cenap Şehabettin’den görülür. Bütün kurllarını uygulayan Ahmet Haşim’dir. Ahmet Muhir Dranas, Ahmet Hamdi Tanprnar ve Cahit Sıtkı Tarancı da etkilenmiştir.
SÜRREALİZM
Kelime anlamı "gerçek üstüncülük" demek olan bu akım
1924’te Fransa’da çıkmıştır.
*Sürrealistlere
Sigmund Freund düşüncesi etkisindedir.
*Bilnçaltı
rüyada ortaya çıkar.
*Hipnotize
edilmiş insanlara şiir söylettiler.Bunları şaheser saydılar ve
bunlara otomstik şiir dediler.
*Akıl
ve mantık değersizdir.İnsanı yönlendiren İçgüdü bilinç altıdır.
SÜRREALİZM
TEMSİLCİLERİ
Breton,Aragon
ve Paul Eluard’dır.
TÜRK
EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ
Garipçiler,İkinci
Yeni
FÜTÜRİZM
*Geleceği
makinalaştıran sanattır.
*20.yy’da
başında Marinetti tarafıdan kurulmuştur.
*Geçmişin
sanat değerlerini bırakmalı ve anlatım biçimleri bulmalı.
*Makinalaşma
çalışmaları kutsallığı savunulmalıdır.
FÜTÜRİZM
TEMSİLCİLERİ
Marinetti
ve Mayatovski
TÜRK
EDEBİYATINDAKİ TEMSİLCİLERİ
Nazım
Hikmet
EGZİSTANSİYALİZM
*Var
olmayı her şeyden önce görenlerdir.Bu akıma var oluşçulukta denir.
*İnsan
kendi değerlerini kendi oluşturabileceğini bilmelidir.
*İnsan
bütünüyle özgür olmalıdır.
EGZİSTANYALİZMİN
TEMSİLCİLERİ
J.Paul
Sartre,Simon de Beauvoir,A.Camus
DADAİZM
*Kelimeleri
rastgele kullanılmada doğan şiir.
*Dil
ve estetik kurallarını yıkma.
*Şiir
gelişimini güzel seçilmiş kağıt üzerine dizilmesiyle yazılır.
DADAİZMİN
TEMSİLCİLERİ
Tristan
Zara, L.Aragon, Paul Elaud
YUNAN
EDEBİYATI
M.Ö
9 asır-M.Ö 2 asır
HOMEROS
Destan
türünde eser yazılır.
Eserleri:İlyada,Odysseia
HESİODOS *Eski Yunanlıları şiirleriyle eğitmeye çalışmıştır.
*Didaktik
şiirler yazmıştır.
Eserleri:İşler
ve günler,Kosmosk
SAPHO
Liriktir,aşk
temalarını çokça işler.
Eserleri:Düğün,şarkı,iç
savaşlar.
AİSSPOS
Fabl
türünün kurucusudur.
TRAJEDYE ŞAİRLERİ
(ağlatı
şairleri insanı arındıran şiirlerdir)
AİSKHYLOS
*Eskilerin
Şekspir’i.
*Eserlerinde
gelenek ve ahlakı savunur.İnsanı yüceltir.
*Günah
ve kötülü düşüncesini dengede tutar.
Eserleri:Yalvaran
Kızlar,Persler,Zincire Vurulmuş,Prometheyus
SOPHOKLES
*İnsanlarla
insanın çatışmasını işler.
*Kişiler
yazdığının oyuncağıdır.
EURUPİDES *Koronun işlevini azaltmış aktörlere daha fazla yer vermiştir.
Eserleri:Kylops(dram),Fenikeli
Kadınlar,Heleno,Elektra.
KOMEDYA ŞAİRLERİ
ARİSTOPHANES
*Eserlerinde
koyu bir yergi,siyasetçileri alaya alma vardır.
*İlk
büyük komedya şairidir
Eserleri:Kuşlar,Eşek
Arıları.
DEMOSTHENES (Hitabet’te)
HEREDOTOS
(Tarih’te)
SOKRATES(Felsefe’de)
EFLATUN
(PLATON) Felsefe’de)
ARİSTO
(Felsefe’de)
|
